Nienawiść do ludzi - jak emocje związane z polityką niszczą nasze życie?

Jeszcze dwie dekady temu nienawiść do ludzi nie kojarzyła się w Polsce z polityką. Od kilku lat polityka stała się centrum życia wielu ludzi. Wystarczy jedno zdanie wypowiedziane przy rodzinnym stole, komentarz w mediach społecznościowych albo informacja o tym, na kogo ktoś głosował, by w człowieku pojawiła się trudna do opanowania złość. Książka Karoliny Olejak Nienawidzę ich! pokazuje stan emocjonalny wielu Polaków. Nasi rodacy są napięci, czują się zagrożeni i narasta w nich niechęć wobec innych ludzi. Co się z nami dzieje, skoro polityczne różnice zaczynają wpływać na miłość, przyjaźń, relacje rodzinne oraz zdrowie psychiczne?

Nienawiść do ludzi w skrócie

• Nienawiść do ludzi wynika z lęku, przeciążenia emocjonalnego i polaryzacji politycznej. Nie jest wyłącznie efektem różnicy poglądów.
• Badania pokazują, że przewlekły konflikt społeczny zwiększa poziom stresu, pogarsza relacje rodzinne oraz negatywnie wpływa na zdrowie psychiczne milionów ludzi.
• Artykuł jest skierowany do osób, które chcą zrozumieć mechanizmy współczesnej nienawiści, emocji politycznych i społecznych podziałów.
• Dzięki tej wiedzy zauważysz, jak polityczne emocje wpływają na codzienne relacje, sposób myślenia i poczucie bezpieczeństwa.

Polityka stała się filtrem, przez który oceniamy ludzi

Kiedyś polityka skłaniała nas do wymiany poglądów. Niestety od jakiegoś czasu stała się sposobem oceniania człowieka jako całości. Wybory polityczne decydują o tym, czy uznajemy kogoś za dobrego, inteligentnego, moralnego i godnego zaufania. Wiele osób nie zastanawia się, dlaczego ktoś myśli w dany sposób tylko zadaje sobie pytanie: Jak można być takim człowiekiem? 

W konsekwencji różnica poglądów nie jest już naturalnym elementem demokracji. Jest odbierana w naszym społeczeństwie jako zagrożenie. Karolina Olejak pokazuje, że w takim świecie łatwo stracić zdolność widzenia człowieka. Każdemu przypisuje się etykiety.

Emocje polityczne są bardzo silne

Książka Nienawidzę ich! sugeruje, że współczesna polaryzacja działa podobnie jak mechanizm uzależnienia od emocji. Im większe napięcie, tym silniejsza potrzeba kolejnych bodźców. Media społecznościowe nasilają ten proces. Algorytmy premiują treści, które wywołują oburzenie, lęk albo gniew. Spokojna rozmowa nie buduje zasięgów. Zapewnia je konflikt. 

W konsekwencji funkcjonujemy w stanie ciągłej gotowości. Neutralna informacja może zostać odebrana jako prowokacja. Polityka projektuje nasze emocje. Są one gwałtowne i nieproporcjonalne do sytuacji. W takim trybie trudno jest funkcjonować na dłuższą metę.

Jak polaryzacja społeczna i przewlekły konflikt wpływają na ludzi?

Polaryzacja społeczna i przewlekłe konflikty niszczą życie wielu ludzi. Poniższa tabela obrazuje to zjawisko.

Nienawiść do ludzi pomaga nam radzić sobie z lękiem

Nienawiść do ludzi bardzo często maskuje bezradność i strach. W reportażu Karoliny Olejak poznasz wiele historii osób, które nie potrafią już spokojnie rozmawiać z bliskimi o polityce. Pod powierzchnią złości kryją się głębsze emocje: lęk przed utratą bezpieczeństwa, poczucie chaosu, potrzeba kontroli, a nawet doświadczenie społecznego upokorzenia.

Nienawiść nie ma już nic wspólnego ze złym charakterem ani z agresywną postawą. Jest mechanizmem obronnym. Książka Nienawidzę ich! pokazuje, że wielu ludzi buduje swoją tożsamość wokół konfliktu. Potrzebują przeciwnika, by poczuć się kimś.

Emocje wywołane przez politykę niszczą rodzinne relacje

Najbardziej poruszające fragmenty reportażu dotyczą rodzinnych relacji. Rodzice przestają rozmawiać z dziećmi. Małżonkowie unikają tematów politycznych, by nie prowokować kłótni. Rodzeństwo zrywa kontakt po wyborach. Przyjaciele przestają się spotykać, bo każda rozmowa kończy się agresją. Współczesne podziały społeczne dotykają rodziny. To ogromne zagrożenie dla całego społeczeństwa.

Relacje prywatne powinny być bezpieczną przestrzenią. Tymczasem dla wielu osób stają się źródłem napięcia emocjonalnego. Coraz więcej ludzi żyje w ciągłym konflikcie. Polacy są psychicznie zmęczeni. Korzystają z psychoterapii, by poczuć ulgę. W trakcie sesji opowiadają o nienawiści do ludzi wywołanej przez politykę.

Psychologia nienawiści

Psychologia nienawiści opisuje mechanizm obronny. Człowiek, który doświadcza chaosu, bezsilności albo społecznego upokorzenia, próbuje odzyskać poczucie kontroli poprzez wskazanie wroga. Dzięki temu rzeczywistość wydaje się prostsza i bardziej uporządkowana. Taki mechanizm wzmacnia podziały oraz utrwala agresję.

W książce Nienawidzę ich! Karolina Olejak pokazuje, że polityczna nienawiść dotyka tożsamości człowieka. Kiedy ktoś odbiera inne poglądy jako zagrożenie dla własnych wartości albo stylu życia, emocje stają się silniejsze niż sama dyskusja polityczna.

Psychologia społeczna zwraca uwagę na mechanizm my kontra oni. Ludzie w naturalny sposób budują poczucie bezpieczeństwa wokół grup, do których należą. W momentach kryzysu społecznego lub politycznego ten mechanizm staje się bardziej radykalny. Druga strona konfliktu przestaje być postrzegana jako grupa ludzi o innych doświadczeniach. Jest odbierana jako zagrożenie.

Jak ograniczyć wpływ politycznych emocji na życie?

Zastanawiasz się, jak ograniczyć wpływ politycznych emocji na twoje życie? Podpowiadamy, jak to zrobić w 5 krokach.

Krok 1: Zauważ swoje reakcje emocjonalne 

Jeśli polityczna rozmowa wywołuje w tobie natychmiastową złość lub napięcie, spróbuj najpierw zauważyć swoje emocje. Nazwij je, a dopiero potem reaguj. Uświadomienie sobie mechanizmu obniża poziom agresji.

Krok 2: Oddziel człowieka od poglądów

Poglądy polityczne nie definiują wartości człowieka. Pamiętaj, że za opiniami stoją doświadczenia, lęki i indywidualna historia.

Krok 3: Ogranicz emocjonalne bodźce

Ciągłe śledzenie konfliktów politycznych i agresywnych treści w mediach społecznościowych zwiększa przeciążenie psychiczne. Przerwy od newsów pomagają odzyskać równowagę.

Krok 4: Nie buduj tożsamości wokół konfliktu

Kiedy polityka staje się głównym źródłem poczucia przynależności, każda różnica zdań zaczyna być odbierana jak atak osobisty. Buduj swoją tożsamość wokół wartości, które wyznajesz. Nie mieszaj do tego polityki.

Krok 5: Dbaj o relacje 

Rozmowa musi kończyć się przekonaniem drugiej strony do twojego zdania. Większą wartością jest utrzymanie relacji niż wygranie dyskusji.

Co jeszcze warto wiedzieć o nienawiści do ludzi?

Publikacja opublikowana w Journal of Social Distress and the Homeless pt.: Hatred by Hated People: Xenophobia in Israel pokazuje, że nienawiść może działać jako mechanizm redukowania wewnętrznego napięcia. Człowiek, który doświadcza frustracji, lęku albo poczucia bezsilności, zaczyna przenosić swoje emocje na konkretne grupy społeczne lub osoby. Dzięki temu odzyskuje złudne poczucie kontroli i w prosty sposób wyjaśnia rzeczywistość. Z tego powodu w chwili społecznego lub politycznego kryzysu pojawiają się silne podziały oraz potrzeba wskazania winnych.

Badania publikowane w czasopismach psychologicznych pokazują również, że nienawiść działa inaczej niż chwilowa złość. Złość może minąć po konflikcie lub rozmowie. Nienawiść utrwala się i wpływa na sposób interpretowania rzeczywistości. Osoby funkcjonujące w stanie przewlekłej wrogości interpretują neutralne zachowania innych ludzi jako prowokację albo zagrożenie. To mechanizm, który napędza społeczne konflikty i utrudnia budowanie zaufania.

Naukowcy zwracają uwagę na związek pomiędzy nienawiścią a poczuciem upokorzenia. Gdy ludzie mają wrażenie, że ich potrzeby, wartości albo styl życia są ignorowane lub wyśmiewane, pojawia się agresja wobec innych grup społecznych. Ten mechanizm jest widoczny w czasach silnej polaryzacji politycznej i społecznej.

Artykuł opublikowany w czasopiśmie Frontiers in Psychiatry pt.: Confinement and the Hatred of Sound in Times of COVID-19: A Molotov Cocktail for People With Misophonia pokazuje, że życie w atmosferze ciągłego napięcia społecznego, konfliktów i wrogości prowadzi do przeciążenia psychicznego, chronicznego stresu i pogorszenia dobrostanu emocjonalnego. Organizm funkcjonujący przez długi czas w trybie zagrożenia ma trudność z regeneracją, spokojnym myśleniem i budowaniem zdrowych relacji.

Nienawiść do ludzi — jak emocje związane z polityką niszczą nasze życie?

Książka Nienawidzę ich!  jest opowieścią o emocjach Polaków, choć tak naprawdę można ją odnieść również do innych narodów. Karolina Olejak pokazuje, że za nienawiścią do ludzi stoją lęk, poczucie utraty kontroli, potrzeba przynależności oraz emocjonalne przeciążenie. Nienawiść społeczna nie jest wyłącznie problemem polityki czy internetu. Coraz mocniej wpływa na psychikę, relacje i codzienne funkcjonowanie zwykłych ludzi. Reportaż pomaga zrozumieć, dlaczego współczesne konflikty między ludźmi są intensywne, a polityczne niesnaski przenoszą się do życia prywatnego.