Jak zaplanować karierę zawodową i przestać gonić za celami?

Jeszcze dekadę temu kariera zawodowa była przedstawiana jako logiczny ciąg: edukacja → pierwsza praca → awans → stabilizacja. Taki model obiecywał bezpieczeństwo i przewidywalność. Niestety nie pasuje on do dzisiejszej rzeczywistości. Autorka książki Małe życiowe eksperymenty, Anne-Laure LeCunff, stawia tezę, że największym problemem współczesnego człowieka jest nadmierne przywiązanie do planów. Jeśli kurczowo trzymasz się wyznaczonych celów, masz zawężone pole widzenia. Towarzyszy ci zwiększony lęk przed zmianą i podejmujesz decyzje oparte na oczekiwaniach. 

Kariera zawodowa — najważniejsze informacje

• Kariera zawodowa nie musi być liniowym planem. Może być procesem eksperymentowania.
• 70% pracowników zmienia ścieżkę zawodową przynajmniej raz w życiu.
• Model eksperymentalny jest dla osób, które czują presję celów i chcą pracować bardziej świadomie.
• Wdrożenie podejścia eksperymentalnego zmniejsza stres oraz zwiększa trafność decyzji zawodowych.

Czym jest kariera zawodowa dla Anne-Laure LeCunff?

Autorka książki Małe życiowe eksperymenty zmienia optykę kariery zawodowej. Zachęca do tego, żeby nie traktować jej jak projekt, który należy doprowadzić do końca zgodnie z planem. Możesz postrzegać ją jako proces, który rozwija się w czasie i zmienia razem z tobą. Model projektowy opiera się na założeniu, że istnieje jasno określony punkt docelowy. Wymaga przewidywalności i traktuje błędy jako porażki. Z kolei model eksperymentalny działa zakłada zmienność, dopuszcza niepewność i traktuje błędy jako źródło informacji. LeCunff pokazuje, że to podejście jest bliższe temu, jak faktycznie działa ludzki mózg. Rozwój polega na ciągłym dostosowywaniu się do nowych danych oraz doświadczeń.

Dlaczego nie wybierasz swojej ścieżki zawodowej?

Jednym z ważniejszych wątków Małych życiowych eksperymentów są przekonania, które kierują naszymi decyzjami. Wielu z nas nie jest ich świadomych. To one podpowiadają ci, że należy wybrać stabilność zamiast ciekawości, bezpieczeństwo zamiast zmiany czy prestiż zamiast poczucia sensu. W konsekwencji wiele decyzji zawodowych nie wynika z autentycznych potrzeb. Są one efektem kulturowych i społecznych narracji. Autorka zachęca, aby je zauważyć, a następnie zastanowić się nad nimi. Dopiero wtedy możliwe jest świadome projektowanie własnej ścieżki zawodowej.

Eksperymentuj, żeby znaleźć swój model pracy

Eksperymenty, czyli małe próby, pozwalają lepiej zrozumieć siebie oraz swoje preferencje. Nie musisz rewolucjonizować całego dotychczasowego modelu pracy. Twoje testy mogą mieć ograniczony zakres i krótki czas trwania. Skup się na zdobyciu informacji o sobie. Dzięki nim zmniejszysz ryzyko podjęcia złych decyzji oraz ściągniesz z siebie presję gonienia za karierą. Nie szukaj idealnej ścieżki. Zacznij ją stopniowo odkrywać.

Książka krytycznie odnosi się do kultury produktywności. Przestań ciągle działać oraz fiksować się na wynikach. To prosta droga do wypalenia zawodowego. Możesz go uniknąć, jeśli nauczysz się selekcjonować zadania. Zastanów się, czy to, co robisz, jest dla ciebie ważne.

Niepewność może stać się źródłem kreatywności i rozwoju, ponieważ zmusza nas do eksploracji i otwiera na nowe możliwości. Brak jednoznacznego planu w karierze zawodowej stwarza przestrzeń, w której możesz lepiej dopasować swoje działania do rzeczywistości. Czy masz w sobie odwagę, żeby sobie na to pozwolić?

Jak zmiany na rynku wpływają na karierę zawodową?

Poniższa tabela pokazuje, jak zmiany na rynku wpływają na karierę.

Jak świadomie projektować karierę wg modeli eksperymentalnego?

Zidentyfikuj swoje przekonania. Zastanów się, które decyzje podejmujesz dlatego, że tak trzeba, a nie dlatego, że tego chcesz. Zaprojektuj mikroeksperyment. Wybierz jeden obszar do przetestowania (np. nowa umiejętność, projekt, branża). Ustal ramy eksperymentu: określ czas (np. 30 dni) i cel, np. zdobycie informacji. Obserwuj reakcje. Zwróć uwagę na energię, zaangażowanie i poziom stresu. Wyciągnij wnioski, aby dostosować kierunek.
Nie oceniaj wyniku jako sukces/porażkę. Potraktuj go jako informacje o sobie.

Co jeszcze trzeba wiedzieć o karierze zawodowej?

Badania nad kulturą produktywności pokazują, że zbyt silne skupienie na celach (np. muszę zawsze płacić pensję + +) obniża poziom bezpieczeństwa psychologicznego i zwiększa lęk przed błędami. Kiedy cele są zbyt ambitne, ludzie częściej zachowują się zapobiegawczo. Wychodzą z założenia, że lepszy jest bezpieczny, nudny projekt zamiast nowatorskiego. Jeśli chcesz lepiej projektować swoją karierę, wyjdź ze swojej rutyny. Możesz np. przez 2 miesiące pracować z innym typem klientów. Po tym czasie odpowiedz sobie na pytania: Czego się dowiedziałem o swoich mocach i ograniczeniach? Co chcę powtórzyć, a czego unikać? Czy to jest zgodne z moimi wartościami?

Kariera zawodowa — jak ją świadomie projektować, zamiast gonić za celami?

Kariera zawodowa jest zbiorem doświadczeń, które prowadzą nas w różnych kierunkach. Książka Małe życiowe eksperymenty proponuje traktowanie ścieżki zawodowej jako procesu odkrywania siebie. Wykorzystaj niepewność jako narzędzie rozwoju osobistego. To spojrzenie odpowiada współczesnym realiom rynku pracy, w którym stabilność jest coraz rzadsza, a elastyczność jest jedną z najważniejszych kompetencji.

FAQ — kariera zawodowa

Czy brak planu kariery jest błędem?

Brak sztywnego planu nie musi być błędem. W dzisiejszym świecie elastyczność okazuje się większą przewagą niż przewidywalność. Podejście eksperymentalne pozwala lepiej reagować na zmiany i podejmować decyzje na podstawie swoich doświadczeń.

Jak zacząć eksperymentować zawodowo?

Zacznij od małych kroków, które nie wymagają dużego ryzyka. Może to być nowy projekt, nauka umiejętności lub zmiana zakresu obowiązków, która pozwoli ci sprawdzić, czy dany kierunek jest dla ciebie odpowiedni.

Czy to model eksperymentalny sprawdzi się w każdej branży?

Tak, ponieważ dotyczy sposobu myślenia i podejmowania decyzji, a nie konkretnego sektora. W stabilnych branżach można korzystać z eksperymentów, aby lepiej dopasować swoją ścieżkę zawodową.

Czy eksperymenty prowadzą do chaosu?

Eksperymenty nie oznaczają braku struktury, lecz inny jej rodzaj. Bazują na świadomym testowaniu i wyciąganiu wniosków. W praktyce takie podejście może prowadzić do większej klarowności niż sztywne planowanie.

Jakie są etapy kariery zawodowej?

Tradycyjne modele opisują karierę jako zestaw kolejnych etapów: edukacja, rozwój, stabilizacja i awans. Autorka książki proponuje inne spojrzenie – etapy nie są z góry określone, lecz wynikają z kolejnych eksperymentów i wniosków. Kariera rozwija się w cyklach: ciekawość → działanie → refleksja → zmiana kierunku.

Jakie są etapy kariery zawodowej?

Tradycyjne modele opisują karierę jako zestaw kolejnych etapów: edukacja, rozwój, stabilizacja i awans. LeCunff proponuje inne spojrzenie, etapy nie są z góry określone. Wynikają z kolejnych eksperymentów i wniosków. Kariera rozwija się w cyklach: ciekawość → działanie → refleksja → zmiana kierunku.

Jakie są 4 rodzaje kariery?

Często mówi się o karierze pionowej, poziomej, eksperckiej i projektowej. Z perspektywy książki te typy są jedynie ramami organizacyjnymi. To, co naprawdę wpływa na jakość kariery, to sposób podejmowania decyzji: czy wynika on z ciekawości i obserwacji, czy z presji i oczekiwań.

Co wpływa na karierę zawodową?

Na karierę wpływają kompetencje, doświadczenie i przekonania, które przejmujemy z otoczenia. Anne-Laure LeCunff pokazuje, że to one często determinują wybory bardziej niż możliwości. Ich uświadomienie pozwala podejmować decyzje bliższe własnym wartościom.

Jakie zawody będą potrzebne w przyszłości?

Zamiast skupiać się na konkretnych zawodach, autorka zwraca uwagę na kompetencje adaptacyjne. Aktualnie większe znaczenie ma umiejętność uczenia się, eksperymentowania i reagowania na nowe sytuacje niż wybór jednego bezpiecznego zawodu.

Jak ważna jest kariera w życiu?

Nie traktuj kariery jako nadrzędnego celu życia. Może być ona przestrzenią rozwoju i ekspresji, ale tylko wtedy, gdy pozostaje spójna z innymi obszarami życia. W przeciwnym razie staje się źródłem presji.

Więcej w temacie presji celów znajdziesz tu

Przeczytaj też:

5 najczęstszych błędów, które sabotują efekty pracy

Czy sztuczna inteligencja zabierze mi pracę? Jak AI naprawdę działa w firmach

Jak znaleźć pracę za granicą i w Polsce, o której marzysz?

Czy terapia skoncentrowana na emocjach pomaga zmniejszyć stres związany z pracą?

Dlaczego w pracy działamy na autopilocie?

Jak być dobrym liderem w pracy?

Dlaczego w pracy potrzebujemy autentycznych emocji

Życie to coś więcej niż praca – wywiad z autorem książki

Książka okiem redaktora: "Red flag w pracy"

Jak pokonać negatywne emocje w swojej pracy?