Arktyka i Palo Alto: Gdzie technologia staje się bronią?

Arktyka i Palo Alto są dwoma biegunami świata. Z jednej strony obserwujemy rozwój technologii, które miały demokratyzować wiedzę i budować lepszą przyszłość. Z drugiej widzimy skutki wyścigu mocarstw o dane, energię, wpływy i zasoby naturalne. Książka Palo Alto prezentuje Dolinę Krzemową jako centrum technologicznego kapitalizmu oraz narzędzie dominacji ekonomiczno-militarnej. Malcolm Harris obala mit, że technologia jest neutralna. Opisuje jej związki z wojskiem, polityką i wielkim kapitałem. Z kolei książka Wojna o Arktykę przedstawia konsekwencje technologicznego wyścigu. Topniejąca Arktyka jest nowym polem geopolitycznej rywalizacji o surowce, szlaki handlowe i strategiczną przewagę. Obie książki pokazują, że technologia jest narzędziem globalnej walki o władzę i bezpieczeństwo.

Arktyka i Palo Alto w skrócie:

• Rozwój technologii w Dolinie Krzemowej od początku był związany z wojskiem, polityką i globalnym kapitałem.
• Książka Palo Alto pokazuje, że współczesne technologie wzmacniają nierówności społeczne, a sztuczna inteligencja, dane i infrastruktura cyfrowa są narzędziem wpływu, kontroli i globalnej rywalizacji. 
• Centra danych oraz rozwój AI zużywają ogromne ilości energii. Według Międzynarodowej Agencji Energetycznej centra danych odpowiadają już za około 1–1,5% światowego zużycia energii.
• Artykuł jest dla osób interesujących się AI, geopolityką, technologią i przyszłością społeczeństwa. ponieważ pomaga zrozumieć mechanizmy stojące za współczesnym światem cyfrowym.
• Po przeczytaniu łatwiej dostrzec, że technologia nie jest neutralna i wpływa na politykę, bezpieczeństwo oraz codzienne życie ludzi.

Dlaczego technologia przestała być neutralna?

Przez wiele lat wielu ludzi wierzyło, że technologia jest wyłącznie narzędziem, które poprawia komfort życia. Komputery osobiste, internet i media społecznościowe miały demokratyzować wiedzę oraz tworzyć bardziej otwarte społeczeństwo. Tak się nie stało. Rozwój technologiczny jest związany z polityką, ekonomią oraz bezpieczeństwem państw. Tworzy podziały i sprawia, że czujemy się coraz bardziej samotni.

Książka Palo Alto pokazuje, że technologie od początku rozwijały się w określonym systemie interesów. Wojsko finansowało część projektów badawczych, wielkie korporacje budowały modele biznesowe oparte na danych użytkowników, a państwa wykorzystywały technologie do budowania przewagi strategicznej. W konsekwencji sztuczna inteligencja, cyberbezpieczeństwo oraz infrastruktura cyfrowa stały się elementami globalnej rywalizacji. Wykorzystuje się je m.in. do wojny hybrydowej.

Jak Palo Alto stało się światowym mocarstwem?

Zastanawiasz się, jak Palo Alto stało się światowym mocarstwem? Myślisz, że był to startup, który powstał w garażu? Nic bardziej mylnego! Malcolm Harris pokazuje, że rozwój jest efektem ogromnych inwestycji państwowych, wojskowych kontraktów oraz systemu ekonomicznego, który premiował ekspansję za wszelką cenę. Autor podaje ten przykład jako najbardziej zaawansowaną formę kapitalizmu. Technologie cyfrowe przypominają infrastrukturę krytyczną państw. Platformy społecznościowe wpływają na wybory polityczne, algorytmy decydują o dostępie do informacji, a sztuczna inteligencja jest elementem strategii wojskowych. Zapewne obserwujesz to w mediach, jeśli śledzisz wojnę na Ukrainie lub w Iranie.

Firmy technologiczne nie zawsze grają fair. Dla nich liczy się zysk, dlatego technologia stała się bronią. Pokazują to również inne publikacje. W Journal of Legal Ethical and Regulatory Issues w 2012 roku opublikowano między innymi artykuł Postrzeganie cyberbezpieczeństwa jako dobra publicznego: Rola rządów biznesu i jednostek. Arben Asllani, Charles Stephen White i Lawrence Ettkin z Uniwersytetu Tennessee w Chattanooga zwrócili uwagę na mroczniejszą stronę systemów komputerowych. Są one wykorzystywane do programowania broni masowego rażenia, broni biologicznej i chemicznej. Korzysta z nich wojsko i sektor finansowy. Codziennie przepływają przez niego biliony dolarów. Jeśli takie systemy trafiają w niepowołane ręce, wpływają negatywnie  na organizacje i życie ludzi.

Jak wojsko wykorzystało technologię? 

Książka Palo Alto pokazuje, że technologia i wojsko od początku tworzyły zgrany duet. Internet, mikroprocesory i komputery miały z jednej strony ułatwić codzienność, a z drugiej pomóc wojsku w walce. Wiele projektów było finansowanych przez armię lub rozwijanych w kontekście geopolitycznej rywalizacji. Malcolm Harris przedstawia historię Doliny Krzemowej w kontekście zimnej wojny, militarnego wyścigu technologicznego oraz budowania przewagi strategicznej Stanów Zjednoczonych.

W konsekwencji technologia stała się bronią:

• sztuczna inteligencja analizuje dane wywiadowcze,
• satelity prywatnych firm wspierają działania wojskowe,
• cyberataki są elementem konfliktów międzynarodowych,
• infrastruktura cyfrowa decyduje o bezpieczeństwie państw.

Jak widzisz, technologia nigdy nie była neutralna. Podobne wnioski opisuje Scott D. Sagan w Ethics, Technology & War. Nowe technologie: drony, broń precyzyjnego rażenia, cyberbroń oraz autonomiczne roboty wywołały optymizm związany z możliwością ograniczenia strat ubocznych podczas wojny. Z drugiej strony pojawiły się obawy, że niektórym państwom nadużywają siły militarnej. Rozwija się technologie, które umożliwiają wcześniejsze wykrywanie konfliktów cywilnych oraz skuteczniejsze prowadzenie operacji pokojowych. Publikacja pokazuje, że rozwój terroryzmu, rozprzestrzenianie się broni masowego rażenia oraz zmieniające się doktryny Organizacji Narodów Zjednoczonych dotyczące odpowiedzialności za ochronę ludności cywilnej rodzą pytania o normy prawne i etyczne regulujące decyzje o użyciu siły militarnej.

Jakie są skutki technokapitalizmu? — W Arktyce kończy się mit neutralnej technologii

Przez lata technologia była przedstawiana jako symbol postępu i nowoczesności. Kenneth R. Rosen w książce Wojna o Arktykę pokazuje, że za cyfrową rewolucją stoi brutalna walka o wpływy, zasoby i bezpieczeństwo militarne. Widać tutaj, jak bardzo technologia zależy od energii, infrastruktury i geopolityki.

Topniejący lód odsłania nowe szlaki handlowe oraz obnaża ambicje największych mocarstw. Rosja, USA i Chiny traktują Arktykę jako strategiczny obszar XXI wieku. W regionie pojawia się coraz więcej okrętów wojennych, systemów monitoringu, baz wojskowych, a także projektów związanych z cyberbezpieczeństwem i komunikacją satelitarną. Rozwój sztucznej inteligencji wymaga potężnych centrów danych, które potrzebują energii. Produkcja elektroniki wymaga metali ziem rzadkich. Logistyka cyfrowego świata opiera się na międzynarodowym systemie transportu i wydobycia surowców. Koszty tego przedsięwzięcia ponosi cała planeta. Wszystkie zależności obserwujemy w Arktyce. Przestańmy mydlić sobie oczy, że jest inaczej.

Czy innowacje poprawiły naszą rzeczywistość? 

Innowacja nie oznacza poprawy jakości życia dla wszystkich ludzi. Palo Alto jest symbolem bogactwa i sukcesu. To także region nierówności społecznych. Obok miliarderów żyją osoby, które nie są w stanie pokryć podstawowych kosztów życia. Malcolm Harris obnaża w książce współczesny mechanizm: zyski są prywatne, a koszty społeczne są wspólne.

Ta perspektywa pokrywa się z obecnymi debatami o sztucznej inteligencji, automatyzacji i przyszłości pracy. Firmy technologiczne obiecują efektywność i rozwój. Mimo to wiele mówi się o destabilizacji rynku pracy, koncentracji kapitału, uzależnieniu społeczeństw od mediów społecznościowych. Jednym z największych problemów współczesnego człowieka jest kryzys zdrowia psychicznego związany z technologią. 

Jak AI zmienia bezpieczeństwo państw?

Sztuczna inteligencja jest elementem strategii militarnych oraz politycznych. Państwa inwestują miliardy dolarów w:

• cyberbezpieczeństwo,
• analizę danych,
• systemy autonomiczne,
• technologie rozpoznawania obrazu,
• cyfrowy wywiad.

Według ekspertów AI zwiększa bezpieczeństwo państw i jednocześnie destabilizuje sytuację geopolityczną. Rozwój technologii wyprzedza regulacje prawne oraz debaty etyczne. Poniższa tabela prezentuje, jak wybrane obszary związane z rozwojem technologii wpływają na naszą rzeczywistość.

Czy Arktyka stanie się centrum nowej zimnej wojny?

Książka Wojna o Arktykę pokazuje, że jest to region strategiczny znany z czasów zimnej wojny. Kilkanaście lat temu wielu polityków i ekspertów traktowało północ głównie jako przestrzeń badań naukowych oraz ochrony klimatu. Dziś sytuacja wygląda zupełnie inaczej. Topniejący lód otworzył dostęp do nowych złóż gazu ziemnego, ropy naftowej i metali ziem rzadkich. To sprawiło, że największe mocarstwa zaczęły walczyć o wpływy w regionie.

Kenneth R. Rosen opisuje obecność rosyjskich okrętów nuklearnych, rozbudowę baz wojskowych oraz działania wywiadowcze prowadzone wokół podmorskiej infrastruktury komunikacyjnej. Arktyka jest ważna nie tylko ze względu na surowce. Region odgrywa ważną rolę w kontekście satelitów, cyberbezpieczeństwa oraz globalnej komunikacji. Uszkodzenie podmorskich kabli lub infrastruktury energetycznej mogłoby sparaliżować funkcjonowanie części państw.

Współczesne konflikty nie przypominają tradycyjnej wojny, którą znamy z XX wieku. Wojskowi i politycy wykorzystują:

• dane,
• systemy cyfrowe,
• infrastrukturę komunikacyjną,
• energię,
• technologie satelitarne.

Arktyka stała się jednym z najbardziej napiętych geopolitycznie miejsc świata. Rosen zwraca uwagę, że nowa zimna wojna będzie wyglądać inaczej niż ta opisana na kartach historii w poprzednim wieku. Walka o wpływy odbywa się w cyberprzestrzeni, systemach AI i kontroli nad technologią.

Co jeszcze warto wiedzieć o Palo Alto rozwoju technologii?

Palo Alto jest jednym z najważniejszych centrów technologicznych świata oraz sercem Doliny Krzemowej. To właśnie tam rozwijały się firmy technologiczne, startupy i innowacje związane z komputerami, internetem czy sztuczną inteligencją. Miasto kojarzy się z wysokim poziomem życia, bogactwem oraz bliskim związkiem z branżą nowych technologii i biznesem. Palo Alto jest też bardzo mocno związane z uniwersytetem Stanford, który odegrał dużą rolę w rozwoju całego regionu technologicznego. Wielu założycieli znanych firm technologicznych studiowało na Stanfordzie lub rozwijało tam swoje projekty badawcze.

W debatach o technologii pojawia się pojęcie cyfrowej suwerenności. Oznacza ono zdolność państw do kontrolowania własnej infrastruktury cyfrowej, danych i systemów komunikacji. Technologia jest dziś tak samo ważna jak energetyka czy przemysł zbrojeniowy. Eksperci zwracają uwagę na problem koncentracji danych w rękach kilku globalnych korporacji. Firmy technologiczne mają ogromny wpływ na: informacje, reklamy, politykę, a także na zachowania konsumentów i rynek pracy. Coraz więcej państw próbuje regulować sztuczną inteligencję oraz platformy cyfrowe. Unia Europejska rozwija AI Act, a organizacje międzynarodowe dyskutują o granicach wykorzystania AI w wojsku i cyberbezpieczeństwie.

Podsumowanie: Arktyka i Palo Alto: Gdzie technologia staje się bronią?

Książki Palo Alto oraz Wojna o Arktykę pokazują, że technologia jest ściśle powiązana z kapitałem, wojskiem i geopolityką. Innowacje, które miały budować lepszą przyszłość, stały się jednocześnie narzędziem globalnej rywalizacji o wpływy, dane, energię oraz zasoby naturalne. Malcolm Harris pokazuje kulisy narodzin technologicznego imperium, a Kenneth R. Rosen opisuje świat, w którym skutki tego wyścigu są widoczne w Arktyce. Ten region staje się coraz ważniejszy pod kątem militarno-gospodarczym. Obie książki skłaniają do refleksji nad tym, kto kontroluje rozwój technologii, kto czerpie z niego największe korzyści i kto ponosi jego koszty społeczne oraz środowiskowe. Czy jako ludzkość wygramy z tą bronią? A może czeka nas scenariusz: Kto mieczem wojuje, od miecza ginie?